Transparantieplicht uit de AI Act geldt sinds 2 augustus 2026

Veel organisaties lazen in het nieuws dat de AI Act is uitgesteld. Dat klopt maar deels: alleen het hoog-risicoregime schuift op. De transparantieverplichtingen zijn sinds 2 augustus 2026 van toepassing, en die raken juist het MKB.

Wat er precies geldt

Artikel 50 van de AI Act vraagt drie dingen die in de praktijk direct zichtbaar zijn:

• Praat een bezoeker met een AI-systeem, bijvoorbeeld een chatbot, dan moet dat kenbaar zijn vóórdat het gesprek begint.
• AI-gegenereerde of gemanipuleerde media moeten machineleesbaar gemarkeerd zijn.
• Wie emotieherkenning of biometrische categorisering inzet, moet betrokkenen informeren.

Wat er níet is uitgesteld

De Digital Omnibus heeft de verplichtingen voor hoog-risicotoepassingen opgeschoven: zelfstandige systemen onder bijlage III naar 2 december 2027, AI in gereguleerde producten onder bijlage I naar 2 augustus 2028. Dat is de kop die iedereen las.

Ongewijzigd bleven: het verbod op bepaalde praktijken (sinds februari 2025), de verplichting tot AI-geletterdheid van medewerkers (ook sinds februari 2025, met handhaving vanaf augustus 2026), de regels voor algemene AI-modellen (sinds augustus 2025) en dus de transparantieplichten.

Drie dingen om deze week te controleren

Dit is geen groot project. Het is een controleronde.

• Staat er een chatbot op je website? Controleer of de melding dat het AI is verschijnt vóór het eerste bericht, niet ergens in een voorwaardenpagina.
• Gebruik je AI voor klantcommunicatie of gepubliceerde content? Bepaal wat je markeert en wie dat controleert. Interne, door een mens nagekeken correspondentie is een ander geval dan publiek gepubliceerde teksten.
• Wie beheert die instellingen: jij of je leverancier? Leg dat vast, inclusief wie compliance-updates doorvoert.

De boetes

Op het schenden van de transparantieverplichtingen staan boetes tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet. Voor verboden praktijken loopt dat op tot 35 miljoen euro of 7 procent. Voor een MKB-organisatie is de kans op een maximale boete klein; de reputatieschade van een klacht is dat niet.

AI-geletterdheid is de stille verplichting

De verplichting die het vaakst wordt gemist: medewerkers die met AI werken moeten voldoende basiskennis hebben. Dat betekent niet dat iedereen een cursus machine learning volgt, maar dat mensen weten wat het systeem kan, waar het fout gaat, welke data er niet in mag en waarom je output controleert.

In de praktijk regel je dat met een leesbaar gebruiksbeleid en een korte training per rol. Dat is bovendien de maatregel die het meeste voorkomt, want de meeste AVG-risico’s rond AI beginnen bij iemand die bedrijfsdata in een willekeurige tool zet.